Een hele grote waarschuwing voor bloggers

Er is onrust in bloggerland. Een groot fotobureau, dat vooral grossiert in paparazzi-kiekjes van celebs, is rekeningen gaan rondsturen. Een aantal bloggers heeft al een factuur van duizenden euro’s op de mat liggen, en het erge is: het bureau staat in de meeste gevallen in z’n recht.

Of de bedragen die geëist worden reëel zijn, daar valt nog over te twisten, maar alleen al het vooruitzicht van zo’n rekening en het daarop volgende juridische drama maakte me bang. Ja, nee, ik weet hoe het werkt met auteursrecht, en ik heb daar in de Fashionmilk-tijd ook altijd netjes rekening mee gehouden. Maar ook ik heb hier en daar vást een steekje laten vallen…

Auteursrecht

Allereerst even dit: in Nederland hebben we het over auteursrecht, en auteursrechtschendingen/inbreuk. Woorden als copyright en plagiaat hebben geen wettelijke betekenis.

Auteursrecht (lees hier de wettekst) is het recht van de maker van een werk om zélf te bepalen waar en wanneer dit gepubliceerd wordt. Ofwel: Als ik een foto maak, of een gedicht schrijf, dan is dat werk automatisch beschermd. Het is van mij, dus iemand anders mag er niet mee aan de haal. Een voorbeeld zagen jullie vorige week in mijn EditieNL-item: een kledingmerk mag niet míjn foto’s op hún T-shirts zetten. Da’s een schending van mijn rechten, waardoor zij mij een schadevergoeding moeten betalen.

_MG_1641c

Nu zijn er op elke regel ook uitzonderingen, in het auteursrecht zijn dat onder andere deze:

1. Portretrecht

Dit recht is weer onder te verdelen in twee categorieën, namelijk portretten die in opdracht zijn gemaakt, en portretten die níet in opdracht zijn gemaakt.

Een portret in opdracht is bijvoorbeeld wanneer iemand naar mij toe komt voor een portfolioshoot. Ik mag die foto’s alleen openbaar maken, als de geportretteerde daar toestemming voor geeft.

Wie wel eens als figurant mee heeft gedaan aan een tv-programma, kent de quitclaim: een formulier dat je ondertekent, om aan te geven dat je toestemming geeft voor het gebruik van de beelden.

SophieFashionmilk-7h

Ik mag deze foto posten van Sophie

Een portret dat niet in opdracht is gemaakt, is bijvoorbeeld een foto in de krant van jou met een oranje kroon op je kop op Koningsdag. Hiertegen kan je je alleen verzetten als die foto je reputatie schaadt (voorbeeld: je ligt ondergekotst in de greppel met je oranje kroon), ténzij de foto weer dusdanige nieuwswaarde heeft… Kortom, het is soms nog best lastig om te weten waar de grenzen liggen, en in zo’n geval doet de rechter vaak uitspraak.

I’m on it!

Het portretrecht zorgt er ook voor dat de geportretteerde zélf het werk mag publiceren (nádat het door de fotograaf openbaar is gemaakt). Ofwel, als ik een foto maak van een model, dan mag dat model die foto gebruiken voor haar portfolio (en haar Facebook-pagina). Haar modellenbureau mag, als vertegenwoordiger van het model in kwestie, de foto ook gebruiken. Er is één belangrijke maar, die de meeste modellen helaas iets te vaak vergeten: Je bent verplicht de naam van de fotograaf te vermelden.

Voor de stukjes op Fashionmilk beriepen we ons altijd op dit stukje van het portretrecht: We hebben toestemming van de modellenbureaus, die de modellen vertegenwoordigen. Met naamsvermelding is het dan dus helemaal prima om editorials en showfoto’s door te posten.

Maar, maar… Ik kwam erachter dat niet bij alle showfoto’s de naam van de fotograaf vermeld stond! Ieks! Met het horrorverhaal van de bloggers nog in mijn achterhoofd, haalde ik net (tijdelijk) het archief van Oud Fashionmilk offline, en heb ik drie uur gespit door de archieven van de overgezette berichten op Toeps Blog. Echt, je hoeft maar één foutje te maken, en zo’n fotobureau denkt: kassa!

Meer over portretrecht lees je hier.

Google is geen bron (en Pinterest ook niet)

“Maar, maar… Ik vermeld toch netjes de bron?” Ik hoop dat ik het hierna nooit meer hoef te zeggen, maar GOOGLE. IS. GEEN. BRON. Dus als jouw blog vól staat met foto’s van Lady Gaga, die je hebt gevonden op internet, dan zou ik ze maar héél snel verwijderen. Straks krijg je een dikke factuur!

Screen Shot 2016-07-28 at 14.56.50

Dit hierboven mag dus niet. “Oh, maar, dan mag wat jij doet ook niet!” Ho, er is nog een uitzondering op het auteursrecht:

2. Citaatrecht

Het citaatrecht houdt in dat je uit een werk mag citeren als “aankondiging, beoordeling, polemiek of wetenschappelijke verhandeling of voor een uiting met een vergelijkbaar doel”. Ook is het oké om een karikatuur of parodie te maken.

Wat houdt dat in? Nou, bijvoorbeeld dat wanneer je een stukje schrijft over feminisme in het nieuwe nummer van Beyoncé, dat je dan regels van de tekst in je blog mag opnemen. Anders wordt het ook wel lastig uitleggen, hè? (T-shirts verkopen met die tekst erop mag dan weer níet!)

In mijn geval houdt het in dat ik voor mijn HNTM-recaps screenshots mag gebruiken. De wet stelt echter grenzen, want het aantal en de omvang van de citaten moet wel redelijk zijn. Ik mag dus níet de hele aflevering op YouTube gooien.

Ook persoverzichten vallen onder het citaatrecht, dus als er iets over mij in de krant staat, dan mag ik daarvan een plaatje posten. Zoals dit dus:

spits-6

Klik hier voor leesbaar

3. Het werk moet onderscheidend genoeg zijn

Dit is vaak een punt van discussie: Heb je auteursrecht op een simpel zinnetje? Op een foto die iedereen had kunnen maken? Wanneer is iets een “werk” in de zin van de wet? Charlotte van Charlotte’s Law schreef pas een interessant stukje over de slogan “Zo. Nu eerst een…” Bavaria vond dat alleen zíj dat mochten zeggen, het Hof bepaalde anders.

Maar wat moet ik dan met mijn blog?!

Nou, gewoon, zelf aan het werk gaan. Je eigen foto’s/teksten/illustraties maken. Of, als je het werk van iemand anders wil gebruiken: het netjes vragen. Natuurlijk zijn er ook nog een aantal andere, veilige opties:

Stockfoto’s of foto’s met Creative Commons-licentie zijn foto’s die je gratis of tegen een kleine betaling mag gebruiken. Ook voor muziek heb je zulke regelingen. Let wel op dat je goed de regels leest, soms mag je bijvoorbeeld geen geld verdienen met zulk materiaal.

Screen Shot 2016-07-28 at 15.57.03

421.584 foto’s van een salade, voor een habbekrats te koop op iStock – en dit is dus een citaat, waardoor ik dit screenshot mag gebruiken

Als je over een kledingmerk schrijft, of over een film, een boek, etcetera, dan is er meestal persmateriaal beschikbaar. Campagnefoto’s, een trailer… Wil je bijvoorbeeld foto’s van Victoria’s Secret gebruiken, check dan hun pressroom. Ook hier zijn kleine lettertjes: je mag de foto’s niet gebruiken voor commerciële doeleinden. Je gym ermee promoten is dus uit den boze.

Kortom

Blader je blog nog eens goed door. Gebruik je afbeeldingen die je hebt gevonden op Google, fora, andere websites, Instagram of Pinterest? Afbeeldingen waarvoor je geen toestemming hebt? Haal ze dan ALS. EEN. SPEER. van internet af. Anders ligt er bij jou straks misschien ook wel zo’n factuur op de mat.

14 reacties op “Een hele grote waarschuwing voor bloggers”

  1. Lisette schreef:

    ik proef in jouw verhaal een beetje dat je het fotobureau stom vindt omdat ze dit doen. Maar das toch de wereld op zijn kop? De bloggers doen iets dat simpelweg niet mag en zij zijn de eikels omdat ze zich daar tegen verzetten en een schadevergoeding eisen vanwege de geleden schade?! Je steelt iets waar die mensen van moeten leven. Dan moet je inderdaad dokken. Das niet stom, dat is eerlijk!

    1. Toeps schreef:

      Ik vind het terecht dat ze het doen, maar de bedragen die ze vragen zijn echt insane. Echt, echt, écht insane.

    2. Minne schreef:

      Dat lees ik absoluut niet. Ik lees dat ze het begrijpt, maar dat ze mensen die dit doen wel wilt waarschuwen, want ze bedoelen het waarschijnlijk niet slecht maar betalen straks een hoop geld…
      Ik lees eerder “ze hebben gelijk, dus fix het eer je er de gevolgen van draagt!” :)

      1. Toeps schreef:

        Ja dat. Ze hebben zeker gelijk, maar als je een foto doorgaans verkoopt voor bedrag X, en je rekent nu het tiendubbele, dan vraag ik me af wat de motieven zijn.

        Daarbij zijn er zaken waar blog X wel een licentie had voor de beelden, maar waar het onduidelijk was of die licentie ook gold voor blog Y, behorende bij blog X. Ook ging het in dat geval over foto’s die tijdens de contractperiode zijn gedownload, maar waarvan de blogposts pas daarna online zijn gekomen.

        Plus, als ik een blogje zie met 50 bezoekers en dat blogje gebruikt mijn foto in een post over “haar-inspiratie” zonder naamsvermelding, dan vraag ik gewoon even netjes om naamsvermelding en dan vind ik het best. (Is het daarentegen een internationale kledingketen, dan vind ik dat ze beter moeten weten.)

        Kortom: krijgen waar je recht op hebt is prima, maar andere partijen doodprocederen als alternatief verdienmodel, minder prima.

    3. Toeps schreef:

      PS: Als je mijn blog een beetje kent, weet je hoezeer ik tegen het jatten van andermans foto’s ben. Heb er zelf ook geregeld last van.

  2. Rowan schreef:

    Thanks voor de heads up!

  3. Channah schreef:

    Ik haal mijn foto’s vaak van de bekende ‘rechtenvrije foto’ sites, maar ook dat schijnt niet helemaal waterdicht te zijn (weleens een artikel van charlotte’s law over gelezen), maar de kans is wel kleiner dat iemand daarover gaat vallen. Maar ik probeer natuurlijk zoveel mogelijk mijn eigen foto’s te gebruiken, vind ik zelf veel leuker maar ik snap dat dit niet bij iedere blog past/kan.

    Ik vind het wel terecht dat zo’n bedrijf erachter aan gaat (al lijkt het soms wel een beetje een sport te worden om iedereen tegelijkertijd een absurd hoge rekening te sturen), want het is tenslotte wel illegaal om zomaar een foto van internet te plukken en te gebruiken. Elke blogger zou zich daar toch wel bewust van zijn inmiddels, zou je denken dan..

  4. Natalie schreef:

    Thanks for the info! Nog een vraagje: wat als je de precieze bron erbij vermeld. Dus niet Pinterest, maar de gebruiker die het op Pinterest heeft gezet? Dat is ook al plagiaat? Thanks!

    1. Toeps schreef:

      Dan nog moet je toestemming hebben van de maker. Alleen vermelden is niet genoeg. (En da’s geen plagiaat, maar auteursrechtschending/inbreuk.)

  5. Bianca schreef:

    De veiligheid van stockfoto’s valt ook te betwijfelen. Die bepaalde site koopt soms stockfoto websites op inclusief de rechten op die foto’s, waardoor je dus alsnog een factuur in de bus kunt krijgen.

  6. Mari schreef:

    Duidelijk verhaal voor een startend blogger =) Dankjewel. Enne die afbeelding bovenaan je artikel met bewegende ogen? Beter dan een clickbait!

    1. Mari schreef:

      (voor een startende blogger als ik)*

  7. Nicole schreef:

    Super duidelijk dit, thanks!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *