Prachtige collectie Zaanse historie op zoek naar nieuw thuis

Toevoeging, donderdag 5 oktober, 18:38: Ik heb een principe-overeenkomst bereikt met een partij, weet nog niet of ik al mag zeggen hoe of wat, later meerrr!

Vanaf het moment dat ik in dat mooie, witte gebouw in Zaandam kwam wonen, was ik geïntrigeerd door de geschiedenis van het pand. Maison d’Essence, de oude geur- en smaakstoffenfabriek van Polak & Schwarz.

De plaquette naast de ingang, waar elk jaar op 4 mei bloemen worden gelegd, herinnert aan de zwarte geschiedenis van het gebouw: in de Tweede Wereldoorlog had de Joodse fabriek het zwaar, en een aantal werknemers overleefde de oorlog niet. Dat lot bleef anderen, mede dankzij inzet van directeur Cook Brummer, bespaard. Brummer zette zich in om de fabriek en z’n personeel onmisbaar te maken voor de regio, en wist zelfs met illegaal gestookte drank de bezetter te beïnvloeden.

Tijdens mijn google-zoektocht naar de historie van het gebouw, stuitte ik op mijn eerste Polak & Schwarz-fles. De grote blauwe. Ik kreeg de smaak te pakken en vond er meer en meer. Soms op een rommelmarkt, soms op internet. Een stel kleine pepermuntflesjes kwam zelfs helemaal uit Zuid-Afrika. Sommige flessen hebben nog een statiegeldzegel. Jaartal? 1941 en 1942. Je krijgt een knoop in je maag als je een mogelijk scenario bedenkt waarom deze flessen nooit zijn teruggekomen.

De verzameling had altijd een ereplaatsje in mijn woonkamer. Maar ja… Inmiddels woon ik in Den Haag, op vijfentwintig vierkante meter. Fijn, maar geen plaats voor mijn flessenverzameling. Ze horen ergens waar ze meer tot hun recht komen, vind ik. In Zaandam, of bij iemand die een band heeft met de geschiedenis van Polak & Schwarz. Daarom zet ik mijn verzameling te koop.

Ik denk dat ik er, alles bij elkaar, iets van 500,- voor heb betaald. Meer nog, denk ik stiekem. Maar 500,- is wat ik ervoor zou willen hebben. Dat, en een warm nieuw thuis.

Hieronder een uitgebreid overzicht van de verzameling:

Fles Abrikozen Essence, 21 cm hoog, met inhoud, met op de achterkant statiegeldlabel en label van F. Folkers Groningen, leverancier van grondstoffen voor roomijs.

Fles Amber 10A, 36 cm hoog, met stoffen dop.

Fles Ananas Essence, 26 cm hoog.

Fles Citroen Extra Fondant, 30 cm hoog, metalen dop.

Fles Citroen Essence Extra, 22 cm hoog.
Fles Maraschino Essence, 22 cm hoog.

Fles Citron Anglais, 26 cm hoog, blauw glas.

Fles Creme de Cacao, 22 cm hoog.

Fles Kirsch Essence, 18 cm hoog, met inhoud, met op de achterkant statiegeldlabel en label van F. Folkers Groningen, leverancier van grondstoffen voor roomijs.
Fles Appel Essence, 18 cm hoog, met inhoud, met op de achterkant statiegeldlabel en label van F. Folkers Groningen, leverancier van grondstoffen voor roomijs.

3 kleine flesjes, Maraschino, Advocaat, Kirsch, 13 cm hoog, met inhoud, één voorzien van zegel.

3 kleine flesjes Lavendel, Rum Jamaica, Oleum Cinnamoni China, 9 en 12 cm hoog, met inhoud.

4 kleine flesjes Pepermunt Polastrong, Polamint en Spearmint, 7 cm hoog, met inhoud.

2x Maraschino Essence met emballagelabel, 22 cm hoog, emballage 21 feb. 1941.

Fles Portugal, 36 cm hoog, blauw glas.

Fles Rozen Hydrarome, 29 cm hoog, met inhoud (wit poeder), en emballagelabel 2 feb. 1942.

Pot Sinaasappel Pastarina, 17 cm hoog, met inhoud, emballagelabel.

Fles Solveol, 22 cm hoog, met kurk.

Fles Vanille Essence, 29 cm hoog.

9x fles zonder label, met gravering P&S op de onderkant, 1 blauwe fles, rest bruin of groen.

Envelop Polak & Schwarz uit Delhi, India.

Displaykoffer Our Famous Flower Oils, prachtige doos met luxe blauwe voering.

Artikel uit Panorama 14-5-1955 over de Polak & Schwarz-fabrieken.

Interesse?

Ik ben te bereiken op 06-41960809 of via mail op toeps@toeps.nl. Groetjes, Bianca.

6 reacties op “Prachtige collectie Zaanse historie op zoek naar nieuw thuis”

  1. B. Homma schreef:

    deze collectie past heel goed in het Zaans Museum (die hebben al meer van P&S). biedt s..v.p. uw verzameling allereerst aan dit museum aan.

  2. Skip schreef:

    Geachte Mw,

    Heb een aantal jaren gewerkt bij Polak & Schwarts in de jaren 55 en weet heel veel van de firma zo waren er ook nog 2 gr flesjes die ook gevuld werden door een kleine vulmachine,de kurkjes die er op werden gezet was allemaal handwerk,duizenden,miljoenen,zijn er op die manier gefabriceerd. Denk dat u verzameling wel wat waard is,hoeveel die gok durf ik niet te zeggen.

  3. Henk Bouman schreef:

    Door direkte familiebanden (vader Andries, personeelchef 1938-1965, en echtgenote Lida, kleurenlaborante 1958-1963) ben ik betrokken bij de geschiedenis van P&S. Vind de flessenverzameling erg interessant; deze moet behouden blijven.
    Hopelijk leidt het kontakt met de huidige gesprekspartner tot resultaat.
    Indien niet, denk dan eens aan het Zaans Museum, dat aangeeft meer aandacht te gaan besteden aan de industriële geschiedenis van de Zaanstreek.
    Succes toegewenst.

  4. Folkert Folkers schreef:

    Deze flessen heb ik vaak in handen gehad. F. FOLKERS was mijn opa. Hij ik opgevolgd door mijn vader Gerrit. Ook ik heb tot aan het faillissement van onze zaak in dit bedrijf gewerkt. Opa Folkert en vader Gerrit hadden zeer goede contacten met de fabriek van Polak. De betreffende flessen zijn in een faillissement verkoop als partij naar een opkoper gegaan. Ik zelf heb ook nog een paar staan.
    Zorg dat de flessen een goede bestemming krijgen en bij elkaar blijven in de buurt van de fabriek. De emotionele waarde is veel groter als die 500 euro.

    1. Toeps schreef:

      Wat interessant om te horen! De flessen zijn trouwens inmiddels overgenomen door de kleinzoon van Cook Brummer, dus dat zit wel goed.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *